Gizli Şeker Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Gizli Şeker Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Gizli Şeker (Pre-diyabet) Nedir? 

Eğer bir kişinin kan şekeri düzeyi normalden yüksek olmasına karşın diyabet tanısı koymaya yeterli yükseklikte değilse bu durumda kişi pre-diabetik (gizli şeker hastası) olarak tanımlanır.

Diyabet Önleme Programına katılan pre-diyabetiklerin %11’inde diyabet gelişmiştir. Bazı çalışmalar pre-diyabetik çoğu kişide 10 yıl içinde Tip 2 diyabet geliştiğini saptamıştır. Yani Pre-diyabet Tip 2 diyabete adaylık durumudur.  

Pre-diyabetli bireylerde kardiyovasküler hastalık riski kan şekeri normal olan bireylere kıyasla 1.5 kat daha fazladır. Diyabetli bireylerde ise 2-4 kat fazladır. Pre-diyabetli bireyler yaşam tarzı değişiklikleri sayesinde prediyabetli olmayı önleyebilir ve geçiktirebilir.

Pre-diyabet, Bozulmuş Glikoz Toleransı veya Bozulmuş Açlık Glikozu Aynı Anlamda mıdır?

Evet. Doktorlar bazen yükselmiş kan şekeri düzeylerini ifade eden bu durumları kullanılan teste bağlı olarak bozulmuş glikoz toleransı veya bozulmuş açlık glikozu olarak tanımlarlar. 

Pre-diyabetli Olup Olmadığım  Hangi Testler ile Belirlenir?

Doktorlar pre-diyabeti belirlemek için açlık kan şekeri veya oral glikoz tolerans testi (OGTT) kullanabilirler. Her iki test içinde bir gece boyu süren açlık gereklidir. Açlık kan şekeri için kahvaltı yapmadan önce kan şekeri ölçülür. OGTT’de ise açlık ve glikozdan zengin içeçek içildikten sonra 2. saatte tekrar şeker ölçümü yapılır. 

Açlık Kan Şekeri Testi,  Diyabet veya Pre-diyabeti Nasıl Belirler?

Normalde açlık kan şekeri 100 mg/dl’nin altındadır. Eğer kişide pre-diyabet varsa açlık kan şekeri 100-125 mg/dl arasındadır. Eğer kan şekeri 126 mg/dl veya daha yüksekse birey diyabetlidir. 

OGTT ile diyabet veya Pre-diyabet Nasıl Saptanır?

OGTT’de, bireyin kan şekeri açlıktan sonra ve glikozdan zengin içecek içildikten 2 saat sonra ölçülür. Normal kan şekeri 2. saatte 140 mg/dl’nin altındadır. 2.saat kan şekeri 140-199 mg/dl arasında ise pre-diyabet, 2. saat kan şekeri 200 mg/dl’nin üstünde ise diyabet tanısı konulur. 

Açlık Kan Şekeri Testi veya OGTT, Hangi Test Pre-diyabetin saptanması için Daha Uygundur?

Her iki test de pre-diyabetin saptanması için uygun testlerdir. 

Pre-diabetim Varsa Bunu Mutlaka Bilmem Gerekir mi? 

Eğer pre-diyabetiniz olduğunu bilirseniz Tip 2 diyabetli olmanızı önleyecek önlemleri zamanında alma şansınız olur. Çalışmalar ağırlık kaybını sağlayan ve fiziksel aktiviteyi artıran diğer bir ifade ile gerekli yaşam tarzı değişikliklerini yapan pre-diyabetli bireylerin, %58 oranında Tip 2 diyabetli olmayı önleyebildiğini veya geciktirebildiğini göstermiştir. 

Pre-diyabet Tedavisi Nasıl Yapılır?

Bireysel bir beslenme tedavisi ve haftanın 5 günü günde 30 dakika düzenli yürüyüş şeklinde yapılan egzersiz programı sonucunda, vücut ağırlığının ılımlı olarak azalması (% 5-10) ile pre-diabetten diyabete geçiş önlenebilmekte veya geçiktirilebilmektedir. 

Eğer pre-diabetiniz var ise  pre-diyabeti olmayanlara kıyasla kalp  hastalığı veya inme riskiniz %50 artmıştır. Bu nedenle kardiyovasküler hastalıklarla ilişkili risk faktörlerini (sigara içmek, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol gibi) bilmeniz gerekmektedir. Eğer risk faktörlerinden birine veya birkaçına sahipseniz bu faktörlerin tedavi edilmesi de son derece önemlidir.

Kimlerin Pre-diabet Tanısı için Test Yaptırması Gereklidir?

Şişman ve 45 yaşın üstünde iseniz pre-diabetli olup olmadığınızı öğrenmek için test yaptırmanız gereklidir. Eğer vücut ağırlığınız normal ise ve 45 yaş civarında iseniz testi yaptırmanın sizin için uygunluğunu doktorunuza danışınız. 45 yaşından genç erişkinlerdeve şişman bireylerde diyabet ve pre-diyabet yönünden risk faktörlerinin varlığı araştırılır. Bu risk faktörleri: yüksek tansiyon, düşük HDL-kolesterol düzeyi, yüksek trigliserid düzeyi, ailede diyabet varlığı, gestasyonel diyabet, 4,5 kg üzerinde bebek doğumu öyküsü olmasıdır.   

Ne Sıklıkla Testi Yaptırmam Gerekir?

Pre-diyabet saptanmamış olmasına karşın risk faktörlerine sahipseniz her 3 yılda bir test yaptırmalısınız. Eğer pre-diyabet varsa Tip 2 diyabetin tespiti için her 1-2 yılda bir test yaptırmanız gerekir. 

“Diyet yapıyorum ama kilo veremiyorum”, “Yemeklerden sonra üzerime bir ağırlık çöküyor”, “Gereksiz yere çabuk sinirleniyorum” tarzı şikayetler gizli şekerin belirtisi olabiliyor. Diyabet için yapılan tahlillerde ortaya çıkmayan gizli şekerin belirlenebilmesi için özel yöntemler kullanılıyor. Memorial Hizmet Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bölümü’nden Uz. Dr. A. Ender Yılmaz, gizli şekere karşı alınması gereken önlemler hakkında bilgi verdi.

Kilo veremiyorsanız gizli şekerinizi ölçtürün

Tıbbi olarak pre-diyabet denilen “gizli şeker”, diyabet öncesi anlamına gelmektedir. Diyabet tanısı koymak için yapılan tahlillerde gözükmeyen gizli şeker ancak şeker yüklemesinin ardından belirlenebilmektedir. Genellikle insülin direnci de bulunan gizli şeker hastaları diyet yapmalarına rağmen kilo verememektedir. Ayrıca;

  • El ve ayaklarda yanma, karıncalanma, uyuşma
  • Tansiyon yüksekliği
  • Asabiyet
  • Yemeklerden sonra uyku hali
  • Baş, boyun ve ensede terlemeler
  • Çabuk yorulma gibi belirtiler gizli şekeri işaret edebilmektedir.

Kilolu kişilerle birlikte, yüksek tansiyon hastaları ve ailesinde diyabet olanlar riskli grupta bulunmaktadır.

Gizli şekeriniz varsa diyabet adayısınız

Gizli şekeri olan bir kişi gerekli önlemleri almazsa diyabet hastası olabilmektedir. Bu dönemde belirli önlemler alarak gizli şekeri durdurmak hatta tamamen tedavi etmek mümkündür. Kilo verilmesi, sağlıklı beslenme düzenine geçilmesi, egzersiz ve endokrin doktorunun tavsiye edeceği ilaçlarla diyabet gelişme ihtimalinin önüne geçilebilmektedir.

Hemen fark edilmemesi etkilerini artırabiliyor

Toplumda diyabetin yaklaşık 2-3 katı kadar gizli şekeri hastası bulunmaktadır. Gizli şeker vücutta yarattığı yıkıcı etkiler bakımından diyabet kadar tehlikeli bir hastalık değildir. Ancak gizli şekerin bilinmemesi ve hastalıkla ilgili herhangi bir önlem alınmayıp, tedavinin uygulanmaması yarattığı olumsuz etkileri artırabiliyor. Bu bakımdan gizli şeker için risk grubunda bulunanların belli aralıkla kontrollerini yaptırması önem taşımaktadır.

Bunlara dikkat edin

Gizli şeker tanısı alan kişilerin ilk yapmaları gereken kilolarından kurtulmaktır. Bunun için beslenme tarzının düzenlenmesi, tedavi bakımından önem taşımaktadır.

  • Karbonhidratlı besinler ölçülü şekilde alınmalıdır.
  • Sebze ve meyvelerin kabuklarıyla beraber tüketilmesine özen gösterilmelidir.
  • Ana öğünler ara öğünlerle desteklenmelidir
  • Günde 2-2.5 litre su tüketilmelidir
  • Toz, kesme şeker, tatlı ve meyve suyu gibi basit şekerli besinlerden uzak durulmalıdır.
  • Düzenli olarak egzersiz yapılmalı ve vücudun kilo dengesi sağlanmalıdır.
Captcha işaretlenmemiş.